De bekendste bal van de wereld: de gehaktbal

de-bekendste-bal-van-de-wereld-de-gehaktbal thumbnail

Wie kent ‘m niet? De klassieke gehaktbal. Vooral die van ‘oma’, want die is toch wel het bekendst. De gehaktbal is niet meer weg te denken. Inmiddels bestaan er wel duizend-en-één recepten van deze beroemde bal. Maar waar komt hij eigenlijk vandaan?

Frickedil
Als we teruggaan in de tijd, dan zien we dat de gehaktbal al in 1615 zijn intrede deed. Weliswaar onder de naam ‘frickedil’. Dit was een gerecht alleen voor de hogere klasse, aangezien de bal bestond uit luxe kalfsvlees en vet. Het was toen nog een mooie ronde schijf, die door de welstand gegeten werd. Pas rond 1850 doken de gehaktballen op zoals wij die kennen. Ze werden gemaakt van kalfsgehakt, met broodkruimels of beschuit, een beetje melk, eitjes, peper, zout en nootmuskaat.

Woensdag gehaktdag
Vroeger was gehakt alleen voor de lagere, armere bevolking. De bal werd gemaakt van goedkope restjes vlees wat vermalen was tot gehakt en restjes oud brood. Iets wat goed paste binnen het lage budget. Maar waar komt nou woensdag gehaktdag vandaan? Deze gewoonte komt uit de tijd dat de slager op maandag het vlees slachtte. Op dinsdag werd het vlees verwerkt en het restvlees werd door een gehaktmolen gehaald. Op woensdag moest het gegeten worden omdat het anders niet meer houdbaar was. Daarmee was woensdag gehaktdag een feit. En werden er dus voornamelijk gehaktballen gegeten!

Wereldballen
Over de hele wereld is de gehaktbal bekend. Op elke menukaart is er wel een te vinden. Het zij in kleinere vorm. Denk aan de Zweedse gehaktballetjes met cranberrysaus. Of de Turkse köfte en de Amerikaanse meatball. Zelfs in eigen land zijn er verschillende soorten gehaktballen in de maak. Zo vind je in Amsterdam van oudsher gehaktballen met garnalen er doorheen. Iets wat vroeger nog vele malen goedkoper was dan vlees. Helemaal in het zuiden van ons land, Limburg, worden de ballen standaard gegeten met zoetzure saus. 

De lekkerste maak je zelf
Zin in gehaktballen gekregen? Die kun je natuurlijk heel makkelijk zelf maken! Zeker voor cliënten is het een vertrouwd en smakelijk gerecht. En ook nog eens leuk om samen te maken. Je kunt kiezen voor rundergehakt of half-om-half gehakt. Onze culinair adviseur Paul geeft je het geheim van de chef:

1 Voeg peper, zout, ei, nootmuskaat en 2 beschuiten toe aan het gehakt. 
2 Meng alles door elkaar en laat het een half uur rusten in de koelkast. De smaken kunnen zo goed mengen samen.
3 Nu kun je er gehaktballen van draaien!
4 Bak de gehaktballen op een laag vuur in vloeibare boter. Mag een flinke scheut zijn!
5 Verkruimel een runderbouillonblokje in het kookvocht.
6 Draai de ballen regelmatig door de pan, zodat ze aan alle kanten bruin worden.
7 Laat de gehaktballen nog een halfuurtje in de pan garen.

Liever geen plakhanden bij het draaien van gehaktballen? Maak dan eerst je handen nat! Zo blijft het gehakt niet plakken. 

Wil je ook nog jus bij de gehaktballen? 

1 Haal de gehaktballen na het garen dan even uit de pan.
2 Voeg wat tomatenpuree toe aan het overgebleven vocht en vet en roer met een garde tot je een dikke jus krijgt. Verdun eventueel met water tot de gewenste dikte. 
3 Breng op smaak met wat peper.
4 Leg de gehaktballen terug in de pan met jus en laat ze nog even mee warmen.

Smakelijk eten!

 

Alle ingrediënten meteen in huis?

Bekijk ook